André Pakosie stelt de AC/MC-samenwerkings-overeenkomst
aan de kaak
Door: Anouska Kock
(04-06-2010. Zie ook:
Abeng Central)

Ronny Brunswijk,
Caprino Alendy en Desi Bouterse beklonken hun
samenwerkingsovereenkomst (dWTfoto / Claudio Barker)
André Pakosie, de
kabiten (hoogste gezagdrager) van de Ndyuka Marrons in Nederland,
heeft zijn bezorgdheid uitgesproken over het regeerakkoord tussen de
A-Combinatie (AC) en de Mega Combinatie (MC).De samenwerkingsovereenkomst zal de AC, een Marron politieke
partijencombinatie, in staat stellen deel te nemen aan de nieuwe
coalitieregering van Suriname. Pakosie is echter van mening dat “met
deze samenwerking geen enkel belang van de Marrons en de andere
binnenlandse bewoners wordt gediend, al beweren de politici van de A
Combinatie het tegendeel”.
“Het is heel triest, dat de Marron politici in de A
Combinatie nu staan te popelen om samen te werken met Bouterse",
zegt Pakosie. “Dat deze Marron politici hun zelfrespect, alle
ethische normen en menselijke waarden overboord gooien om alleen
maar in het politieke machtscentrum te kunnen zijn, wekt sterk de
indruk dat zij meer uit eigenbelang handelen dan in het belang van
het volk”.
De Ndyuka kabiten zegt ook dat hij het stuitend vindt dat
Bouterse juist door vertegenwoordigers van de A Combinatie, een
politieke partijencombinatie die nota bene gevormd is vanuit de
Marrongemeenschappen, nu in het presidentieel zadel geholpen wordt.
Je vraagt je af of deze A Combinatie politici wel rekening houden
met de gevoelens van de nabestaanden van de mensen die tussen 1980
en 1992 tijdens het Bouterse regime de dood vonden. Hoe de Marrons,
die zo geleden hebben onder het Bouterse regime, zich nu moeten
voelen? Ziet het volk dat op de A Combinatie stemde dit niet als
een verraad?
Hij zegt verder: “Ik hoop van ganser harte dat ik ongelijk
krijg, maar ik zie de toekomst van Suriname en in het bijzonder die
van de gemeenschappen van het binnenland somber in. Het land gaat
een zeer moeilijke tijd tegemoet. En er komt geen ontwikkeling in
het binnenland, maar stagnatie. En de A Combinatie zal aan dit
alles medeschuldig zijn”.
**
Dit was één van de dingen die mij toen aanzette om op te komen voor
de belangen van de Marrons

Kabiten André R.M. Pakosie (Foto: Roel
Lugard)
Een interview van
Anouska Kock met André Pakosie,
kabiten van de Ndyuka Marrons in Nederland.
(16-5-2010. Zie ook:
Abeng Central)
André Pakosie werd in 1955 geboren in het dorp
Diitabiki, de hoofdplaats van de Ndyuka in Suriname, in een familie
van genezers en spirituele leiders. Hij is opgeleid als
fyto-therapeut, een kruidengeneeskundige, en oefende aanvankelijk
zijn beroep uit in zijn geboorteland, waar hij in 1980 het
gezondheidscentrum Sabanapeti oprichtte. Gedwongen om Suriname te
verlaten in de jaren ’80 – vanwege de oorlog tussen leden van de
Marrongemeen-schappen en het militaire bewind – verhuisde hij naar
Nederland. Daar heropende hij in Utrecht zijn gezondheids-centrum,
nu onder de naam Fytotheek Pakosie in Utrecht. Zijn passie voor
Marroncultuur bracht hij naar nieuwe hoogten met de oprichting van
het Marron Instituut stichting Sabanapeti.
Via zijn organisatie en het zesmaandelijkse
tijdschrift Siboga, stimuleert Pakosie cultureel en historisch
bewustzijn over Marrons. Ook promoot hij de rechten van Marron
naties. Jaarlijks organiseert Sabanapeti een feestelijke conferentie
genaamd Mitiimakandii Dei (Ontmoetingsdag). Opbrengsten uit de
activiteiten van Sabanapeti gaan naar projecten voor de ontwikkeling
van Surinaamse Marrongemeenschappen. André Pakosie is regelmatig
geprezen voor zijn verrichtingen. Enkele jaren geleden ontving hij
de Gaaman Gazon Matodja Award en werd hij eervol onderscheiden door
de president van Suriname en de koningin van Nederland. 2010 is voor
hem een bijzonder jaar, omdat de jaarlijkse Dag van de Marrons,
welke door Pakosie is geïnitieerd en in 1974 ingesteld, dit jaar in
Suriname voor
het eerst een nationale feestdag zal zijn.
AbengCentral nam contact op met André Pakosie om hem
te vragen over zijn leven, carriere en de huidige positie van
Marrons in Suriname.
Klik hier voor
het interview
**
Julian With
Videobeelden toespraak
Julian With op de door hem georganiseerde bijeenkomst voor Marrons
in Paramaribo (www.starnieuws.com)
**
Vliegtuigcrash in
binnenland Suriname, 15 mei 2010
Radioreportage over verongelukte Blue Wing vliegtuig nabij Puketi,
binnenland Suriname (www.rnw.nl)
Videobeelden zoekactie naar verongelukte Blue Wing vliegtuig nabij
Puketi, binnenland Suriname (1) (www.rnw.nl)
Videobeelden zoekactie naar verongelukte Blue Wing vliegtuig nabij
Puketi, binnenland Suriname (2) (www.rnw.nl)
Antonovs Blue wing blijven voorlopig aan de grond. André Pakosie in
gesprek met Sam Jones vóór het vliegverbod voor de Antonovs was
afgekondigd.
**
Gaanman Gazon Matodja Award
uitgereikt aan Antropologenechtpaar Richard
en Sally Price

De uitreiking van de
Award aan prof. Sally Price en prof. Richard Price door
kabiten André R.M. Pakosie, voorzitter van het Marroninstituut
stichting Sabanapeti



In Utrecht ontving het bekende antropologenechtpaar Sally
en Richard Price op 25 april 2010 uit handen van kabiten André R.M. Pakosie de
hoogste Marrononder-scheiding, de Gaanman Gazon Matodja Award...
Uitreiking hoogste Marrononderscheiding aan antropologenechtpaar Richard en
Sally Price
Bekijk video op:
http://www.youtube.com/ushamarhe
Persbericht
nominatie echtpaar Price voor hoogste
Marrononderscheiding


Instituut voor Marroncultuur
en –geschiedenis
Postbus 3024
3502 GA Utrecht, Nederland
E-mail:
siboga@maroons-suriname.com
Tel: 0031-30-2943402
Fax: 0031-30-2938758


STICHTING SABANAPETI
Bestuur
Doelstelling en middelen
Vrienden worden van Sabanapeti
Contact
SIBOGA Tijdschrift over de Marronsamenleving
Siboga, tijdschrift van en over de Marrons
Archief van reeds gepubliceerde artikelen

Gaanman en
Asantehene, Kabiten en Omanhene. Een
vergelijking van de traditionele gezagsstructuur van de Ndyuka
Marrons in Suriname en van de Asante in Ghana. Lees verder:
Gaanman en Asantehene nieuw*

In dit nummer van Siboga leest u
over het migratieproces van de Marrons van Suriname en Frans-Guyana
vanaf de 18e eeuw.
U leest over de geografische spreiding van Marrons in
Suriname en Frans-Guyana; de maatschappelijke en politieke ordening
van de Marronsamenlevingen; het begin van het migratieproces van de
Marrons; het stichten van nieuwe nederzettingen door Marrons in
nieuwe woongebieden; de vestiging van Marrons in de economische
centra in Suriname; het tijdelijke verblijf van Marrons in
Paramaribo, dat overging in een permanente vestiging en tot slot de
emigratie van Marrons naar het buitenland.
Lees verder:
Van trekarbeider in Suriname tot emigrant in de diaspora nieuw*

Hierin leest u over
het ontstaan van de traditionele Afro-Surinaamse religie; hoe deze
zich heeft ontwikkeld in het binnenland van Suriname bij de Marrons
en in het kustgebied bij de Creolen. U leest ook over het verschil
in existentiële perceptie van deze religie tussen de Marrons en de
Creolen. Een leerrijk artikel. Lees verder:
HET WINTIGELOOF
VAN DE AFRO nieuw*

Het Marron
traditionele gezag is een institutie die, balancerend tussen het
verleden en het heden, een juiste weg moet zien te vinden naar de
nieuwe tijd waarin de Marrongemeenschappen zijn beland. Deze weg
zal bepalend zijn voor het voortbestaan en het verder functioneren
van het traditionele gezag in de toekomst en om deze reden is het
belangrijk hierover een discussie op gang te brengen. Dit artikel is
dan ook bedoeld om een bijdrage te leveren aan dit debat. Lees
verder:
Het Marron
Traditionele gezag nieuw*
***
ARCHIEF
OVER DE MARRONS
Uniek schrift van Rudolf Vonkel
Een schrift van kabiten Rudolf
Vonkel van het dorp Yauyau waarin hij aantekeningen bijhield over de
gedwongen verhuizing van de plaatselijke Marronbevolking ten gevolge
van de bouw van de Afobakadam in Suriname. Ook hield Vonkel
historische gebeurtenissen bij tot 1991.
ONTWIKKELINGSPROJECTEN
VAN STICHTING SABANAPETI IN (BINNENLAND) SURINAME

In 2004 ontving de plaatselijke
stichting Un Gwa Soo, aan de Tapanahoni, van stichting
Sabanapeti een mobiele zaagmolen en een tractor voor een
houtbewerkings-project. Lees hierover:
Houtbewerkingsproject in het binnenland
van Suriname
Schooltasproject
Hulp voor de Granman Akontoe Velanti
school
Beamer for Culture Studies
Cultuurstudies kreeg beamer

Henna Guicherit (2e van rechts) met de groep vrouwen nabij Zanderij
met hun cassavemolen

Henna Guicherit (1e van links) met de groep vrouwen nabij Peetoondoo
met hun cassavemolen
Op 2 april 2005
overleed de projectduwer en lid van de Commissie van Aanbeveling van
stichting Sabanapeti, drs. Thijs Ornstein. Op 22 november 2005
overhandigde zijn weduwe, Annelies Ornstein, namens hem een legaat
van € 5000,- aan de voorzitter van stichting Sabanapeti. Dankzij
deze geste kon de stichting in 2008 twee vrouwenprojecten
realiseren. Het betreft hier de realisatie van een Cassavemolenproject voor enkele Marronvrouwen nabij het dorp
Peetoondoo (district Marowijne) en een Cassavemolenproject voor een
andere groep Marron-vrouwen nabij Zanderij (district Para). Een
cassavemolen is een geweldige uitkomst voor Marronvrouwen, die op
hun kostgronden (akkers) cassave verbouwen om daarvan producten te
maken voor de lokale markt. Lees verder:
Cassavemolens voor Marronvrouwen
**

De
vrouwen van de vrouwenvereniging Pasensi Uman na de in
ontvangstneming van hun pindadopmachine en buitenboordmotor.
De
vrouwenvereniging Pasensi Uman van het dorp Godoolo gelegen aan
de Tapanahoni in het binnenland van Suriname ontving van
stichting Sabanapeti, dankzij een subsidie van stichting HIVOS
(stichting Humanistisch Instituut voor
Ontwikkelingssamenwerking), een pindadopmachine en een
buitenboordmotor t.b.v. haar Pindaproject. Lees hierover verder:
Pinda-dopmachineproject
**

Woningbouwproject
stichting Sabanapeti
Op 6 mei 2006 werd Suriname getroffen
door hevige regenval, waardoor grote delen van het binnenland,
waaronder het zuidoostelijk gelegen Tapanahoni gebied, onder water
kwamen te liggen. De getroffen bewoners verloren niet alleen huis en
haard, maar ook veel van hun onvervangbare cultureel erfgoed. De
oogst, die van levensbelang is voor de zeer arme bevolking, ging
verloren. Ook scholen, die met zeer veel moeite in het verleden
ingericht zijn, liepen onder water met alle gevolgen van dien wat
betreft het schoolmateriaal en -meubilair.
Het in 2005, met steun van stichting
Sabanapeti nieuw gesticht dorp Agidipaandasi, kreeg bij deze ramp
een belangrijke opvangfunctie. Gezinnen met kinderen, wiens huizen
onder water stonden, werden in het dorp Agidipaandasi opgevangen.
Nadat het water zakte, wilden een aantal slachtoffers terecht niet
meer terug naar hun oude dorpen die lager liggen en bij hevige regen
weer onder water kunnen lopen. Hun huizen waren kapot en ook waren
zij bang dat een dergelijke ramp zich nogmaals zou voordoen. Zij
vroegen een bouwperceel aan in Agidipaandasi, maar ook financiële
ondersteuning bij stichting Sabanapeti voor het bouwmateriaal.
Dankzij subsidie van de gemeente Utrecht, SISU, Fytotheek Pakosie,
stichting Gooiland Mavo (i.v.m. schoolmaterialen) en particulieren,
kon stichting Sabanapeti een woning-bouwproject opstarten. Het doel
was tweeledig:
-
Hulp bieden bij de bouw van huizen
in Agidipaandasi voor de door de watersnoodramp getroffen
gezinnen, door middel van het beschikbaar stellen van complete
bouwpakketten (houten bouwmateriaal, dakplaten, spijkers e.d).
-
Het inventariseren van de
behoeften van de bevolking bij de verdere (weder)opbouw en
ontwikkeling van het gebied.
Het resultaat was dat uiteindelijk het
materiaal voor 20 huizen (houten bouwmateriaal, zinken dakplaten,
spijkers ed.), schoolmaterialen en voedselpakketten ingekocht en
verstrekt konden worden aan gezinnen die daarvoor het meest in
aanmerking kwamen. Lees verder:
Hulp Stichting Sabanapeti bij watersnoodramp
binnenland Suriname in 2006
Computer voor Marron Vrouwen Netwerk
Het Natuurvakantieoord Gaansula
Durotanks voor Agidipaandasi
Legaat namens wijlen Thijs Ornstein
IN MEMORIA
In memoriam Silvia de
Groot
Crematieplechtigheid
Silvia de Groot
Rouwadvertentie
in Dagblad De Ware Tijd
In memoriam Eddy Dap
In memoriam Sten Pieka
wereld van Marronkunstenaars verliest een
veelbelovende collega
Sten Pieka herdacht met expositie van zijn
werken
In memoriam Thijs Ornstein
In Memoriam Dr. E. Waaldijk
In memoriam Kees Dubelaar
Gaanman Jan Levi van de Pamaka overleden
Herdenkingsbijeenkomst gaanman Levi
Fu memre da Awagi Anikel
**
REISVERHALEN

Suriname,
eindelijk, wij zijn er!
Een onvergetelijke reis terug naar mijn
geboorteland
Links naar andere sites
05.06.2010 23:08:46
U bent
onze:
bezoekers vanaf 12
april 2009
(c) 1996- 2009, ARM Pakosie/Stichting
Sabanapeti
Deze site is voor het laatst bijgewerkt op
05.06.2010
Welkom op de
website van het Marroninstituut stichting Sabanapeti
Op deze website vindt u informatie over de Marrons
uit Suriname en Frans-Guyana.
U kunt
ook het archief- en documentatiecentrum van stichting Sabanapeti
bezoeken in Utrecht, waarin geschreven documenten en
audiovisueel materiaal aangaande de Marrons toegankelijk is voor
het publiek.

LET OP!
Op alle op deze website
gepubliceerde artikelen, teksten, foto's en videobeelden, berusten auteursrechten.
In geen enkele vorm of op enige
wijze mogen de op deze website gepubliceerde artikelen, teksten, foto's en videobeelden
als ook audio materiaal worden
overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Stichting Sabanapeti.
REACTIES
EN/OF OPMERKINGEN
Heeft u een reactie of
een opmerking? Mail ons dat door:
siboga@maroons-suriname.com
***

Gaanman Gazon
Matodja
MARRONONDERSCHEIDING (AWARD)
Gaanman Gazon Matodja Award
Wikipedia:Gaanman_Gazon_Matodja_Award
Lijst van ontvangers van de Gaanman Gazon
Matodja Award
Gaanman Gazon Matodja Award 2009 in Utrecht uitgereikt
Foto's
uitreiking Gaanman Gazon Matodja Award 2009 Suriname
PRODUCTIES SABANAPETI

I greet the new
day: Ndyuka Maroons classical
Songs and Music CD

Gazon Matodja, Surinaams stamhoofd aan het
einde van een tijdperk

Leven, dood en begrafenis van
gaanman Songo Aboikoni, de gaanman van de Saamaka van 1990-2003.
Een
videodocumentaire met historische beelden waaronder een
exclusief interview met hem in 1997. In dit interview gaf hij
zijn visie met betrekking tot de toekomst van zijn samenleving.
Ook zijn op de video unieke beelden te zien van de begrafenis
van deze gaanman van de Saamaka, die op 27 november 2003
overleed en op 1 maart 2004 begraven werd. Ook zijn er unieke
beelden te zien van zijn voorganger gaanman Agbago Aboikonie.
Bestelnr: D.02. Prijs:
23,50 euro per stuk (incl. verzending).

Korte documentaire van leven en
dood van gaanman Oscar Charles Lafanti, de gaanman van de
Matawai van 1983-2008. Een gaanman met een eigen stijl.
Een
videodocumentaire met historische beelden waaronder een
exclusief interview met hem in 1997. In dit interview gaf hij
zijn visie met betrekking tot de toekomst van zijn samenleving.
Ook zijn op de video unieke beelden te zien van zijn voorganger
Alfred Aboné Lafanti.
Bestelnr:
D.02. Prijs:
23,50 euro per stuk (incl. verzending)

Korte biografie van gaanman Jan
Levi, de gaanman van de Pamaka van 1993-2008. Een videodocumen-taire
met historische beelden waaronder een exclusief interview met
hem in 1997. In dit interview gaf hij zijn visie met betrekking
tot de toekomst van zijn samenleving. Ook zijn op de video
unieke beelden te zien van zijn voorganger Cornelis Zacharias
Forster. De documentaire gaat ook in het kort over het leven en
de dood van de edekabiten en cultuurkenner van de Saamaka,
Anikel Awagie die in dezelfde periode als gaanman Levi gestorven
is.
Bestelnr: D.03. Prijs:
23,50 euro per stuk (incl. verzending)
KOSTELOZE ADVERTENTIES
Appartementen en woning te
koop aangeboden in Suriname
Perceel te koop in Suriname
MARRON-ONDERNEMING
Fytotheek Pakosie
Phytotherapy according to the healing
tradition of the Maroons
Starshair
Amoksi
Architectuur
Ghabiang
Travel
Stichting Vakantie dialyse Suriname
Snoepies, hier bent u tijdens uw verblijf
in Paramaribo
Marcelle's Nails & Massage
Gonini
Consultancy
Pinas Vanodoe
Appartementen in Suriname
Lesina
Appartementen
Botes
Appartments
OVERIGEN
Ontmoetingen met president Venetiaan
JUBILEA
De vijftigste
verjaardag van André Pakosie
The fiftieth
birthday of André Pakosie
Silvia de Groot 90 jaar

FOTOREPORTAGES
Fotoreportage
DE
MARRONSAMENLEVING
HISTORIE
De Marrons uit Suriname
The Maroons of Suriname
De Vrede van 1760
De Dag van de Marrons
Maroons memorial day

Foto's onthulling Marronmonument bij Dag
van de Marrons in Suriname in 2006
Jowini Abaisa gedenknaald
Jowini Abaisa memorial.pdf
The Kwaku statue
Agbado een Afrikaanse traditie in Suriname
Vijftien jaar stichting Sabanapeti
MARRON TRADITIONELE GEZAG
Het traditionele gezag van een Marrongemeenschap
Kabiten
Raad van Kabiten en Basiya van de Okanisi in Nederland

Raad van Kabiten en Basiya van de Okanisi in Nederland voorziet in
behoefte nieuw*
TAAL
Writing in Ndyukatongo, a Creole language in South America
EEN SYLLABESCHRIFT VAN DE NDYUKA MARRONS

Afáka, het syllabeschrift van de Ndyuka Marrons

Door het Afáka
zijn de Ndyuka Marrons het enige Creools sprekende volk, tenminste
in de Amerika’s, dat een eigen schrift bezit. Da Afáka leerde een
paar mensen in zijn directe omgeving het schrift waardoor deze
konden lezen en schrijven. De kenners vormden een genootschap,
bukuman (kenners van het Afáka), waarvan da Atumisi Afáka
zelf het hoofd was, edebukuman. Alle leden van het
genootschap werden in zekere mate aanhangers van de Rooms-katholieke
leer. Da Afáka wilde het
analfabetisme aanpakken en vooral het christendom verspreiden. Hij
ging op weg naar Diitabiki om zijn plan met het hoogste gezag van de
Ndyuka, de gaanman, te bespreken om uiteindelijk te komen tot een
‘Gaankuutu’, volksvergadering, waarin hij zijn plan zou
voorleggen aan het volk. Terwijl hij op weg was naar de gaanman op
Diitabiki, overleed hij op 8 juli 1918. Zijn opvolger, da Abena van
de Beei-lo van het dorp Saayé, de eerste aan wie hij het schrift
leerde, zette het werk voort. Maar ook hem is het niet gelukt
het schrift verder te verspreiden. Abena’s poging stuitte op verzet
van het hoogste gezag van de Ndyuka, omdat het gebruikt werd om de
christelijke leer te verspreiden onder de Ndyuka. Het Afákaschrift
kreeg hierdoor geen toegang tot het Ndyuka volk... Lees verder:
Waarom het Afáka syllabeschrift in 1918 niet verspreid mocht
worden
Vijf
kleinkinderen van Alufaisi krijgen Afákacertificaat
CURSUS
NDYUKA TONGO


Het Marroninstituut stichting
Sabanapeti organiseerde van 10 januari t/m 14 februari 2010, in het
gebouw van de Welzijnsstichting voor Surinamers in Tilburg (WST) een
basiscursus Ndyuka Tongo (de taal van de Ndyuka Marrons uit
Suriname). Het initiatief voor deze cursus kwam van Lucienda
Dap. De cursus werd werd verzorgd door de voorzitter van stichting
Sabanapeti, kabiten André R.M. Pakosie.
Op zondag 14 februari 2010 namen de zes deelnemers
het certificaat in
ontvangst uit handen van de cursusleider kabiten André R.M. Pakosie. Het is het tastbare bewijs dat zij de cursus
Ndyuka tongo met goed gevolg hadden doorlopen. Lees hierover verder in:
Cursus Ndyuka tongo
BIJZONDERE GEBEURTENISSEN

Juan Jonas eerste Marron in de Nederlandse
politiek
**

Koninklijke-, Presidentiële- en Hoogste
Marron-onderscheiding voor André Pakosie
Royal and Presidential distinctions for André Pakosie
**

Koninklijke- en Hoogste Marron onderscheiding
voor Kensly Vrede
**
MARRON KEUKEN
Een verkenning van de Ndyuka Marronkeuken
Marron keuken in Nederland
NIEUWS
Nieuws en Actualiteit over de
Marrons
Abeng Central
Algemeen Surinaams nieuws